Homeopathy Malaysia  - Info Islam

PENGAJIAN ILMU FALAK

Klik untuk produk Active IQ atau Homeo-ABC. Bantu web ilmu Perpustakaan Siber Homeopati Malaysia.

Pada tahun 773M seorang pengembara India telah mengemukakan kepada dunia Islam sebuah buku yang berjudul Sidhanta yang mengandungi jadual-jadual falak mengikut pendapat India. Khalifah al-Mansur telah memerintah agar buku itu diterjemahkan ke bahasa Arab. Dan tugas penterjemahan itu telah dilaksanakan oleh al-Fazari (yang meninggal di antara tahun 796-806M) dan dengan usaha itu al-Fazari telah menjadi ahli falak yang pertama dalam Islam. 

Sesudah al-Fazari datang pula al-Khwarizmi (850M) yang menjadi ketua ahli-ahli falak di istana al-Ma’mun. Al-Khwarizmi telah membuat jadual-jadual falak yang tersendiri dan beliau telah menyunting usaha-usaha sumbangan yang telah diberikan oleh al-Fazari dalam bidang ini. Beliau juga telah mempelajarai sistem ilmu falak India dan Greek dan menambahkan pengajian-pengajian itu dengan pendapatnya yang cemerlang.

Di samping teleskop yang didiri dan diselenggarakan oleh Khalifah al-Ma’mun, di sana terdapat tiga teleskop di Baghdad dan beberapa teleskop lagi di Mesir, al-Rayy, al-Syiraz, Naysabur, Samarqand, Jundi-Syapur, Delhi, Seville, Wasit dan lain-lain. Penyelidikan-penyelidikan yang telah dilakukan oleh Abu Ja’afar al-Khazin telahpun sampai kepada usaha-usaha hendak mempastikan kemiringan ikliptik dan cuba menyelesaikan satu masalah yang sukar yang telahpun diolahkan oleh Archimedes tanpa mendapat hasil yang konkrit.

Ketika memperkatakan tentang teleskop di Seville, Draber berkata bahawa teleskop itu sesudah tamatnya zaman umat muslimin di sana, telah menjadi tempat di mana digantungnya loceng sebuah gereja kerana orang-orang Kristian di Sepanyol tidak tahu hendak menggunakan teleskop untuk satu tujuan yang lain.

Al-Khwarizmi telah berjaya merekakan satu jadual falak yang cermat sekali. Dan jejak langkahnya telah diikuti pula oleh ahli-ahli falak yang lain, iaitu Habash bin Hasib (831m), Yahya bin al-Mansur yang hidup dalam period antara 870 dan 970, al-Nirizi (922m), al-Majriti(1029-1087m), al-Razqali yang terkenal di Barat dengan nama Arzachel dan Nasiruddin al-Tusi yang meninggal pada tahun 1274m.

Di antara penemuan-penemuan al-Razqali ialah beliau dapat menentukan masa gerhana matahari dan menentukan panjang masanya. Beliau juga telah merekeciptakan satu alat falak yang moden, iaitu Astrolabe. Dengan alat ini beliau dapat menentukan jarak di antara bintang-bintang yang lain, juga jarak di antara bumi dan bulan. Patut disebutkan di sini bahawa perbezaan yang terdapat di antara pendapat-pendapat al-Zarqali dengan fakta yang sebenar adalah terlalu kecil.

Di antara hasil penemuan anak-anak Musa bin Syakir ialah pendapat mereka tentang condongnya paku alam (pivot) di mana bumi beredar sekelilingnya, juga tentang jauh dekatnya bumi dari matahari. Semua pendapat-pendapat ini tidak dikenali oleh orang-orang Greek.

Di atas asas-asas inilah al-Kohi mengaturkan langkahnya pula. Beliau telah berjaya menentukan titik perubahan matahari ketika berada di kemuncak musim panas dan kemuncak musim dingin ke arah musim buah selepas musim panas atau menuju ke arah musim bunga selepas musim sejuk. Abu Ma’syar telah mengemukakan kepada Eropah bagi pertama kalinya undang-undang pasang surut air dan hubungannya dengan peredaran bulan.

Di antara tokoh ilmu falak Islam lagi ialah Ibni Jabir al-Battani (929M). Penyelidik-penyelidik Barat telahpun mengakui bahawa beliau banyak membetulkan pendapat-pendapat Ptolemy. - Antaranya, Ptolemy berpendapat bahawa bumi itu tetap dan dialah pusat bagi keluarga matahari, tetapi sangkaan itu telah ditolak oleh ahli-ahli ilmu falak Arab. Mereka telah melangkah begitu jauh dan berpendapat bahawa matahari itu  tetap, sedangkan bumi beredar di sekeliling matahari dan serentak dengan itu juga beredar di sekeliling dirinya pula.

Beliau (Ibni Jabir al-Battani) juga telah dapat mempastikan kira-kira orbit di mana beredarnya bulan dan bintang-bintang yang lain, dan membuktikan kemungkinan berlakunya gerhana matahari secara total (menyeluruh). Seterusnya beliau telah mempastikan kadar kemiringan ikliptik dan menentukan panjang tahun di daerah tropika dan panjang musim-musim yang empat dan sebagainya dari penemuan-penemuan ilmu falak yang tinggi.

Di antara ahli-ahli ilmu falak yang terkenal bijak di istana raja-raja Fatimiah ialah Ali bin Yunus (1009m). Beliau telah menyusun sebuah buku yang terkenal untuk Raja al-Hakim yang berjudul “Al-Jiz-ul-Akbar al-Hakim” dalam mana beliau mengemukakan berbaga-bagai masalah ilmu falak yang membuktikan bahawa beliau adalah lebih handal dari Ptolemy. Buku ini amat berguna dan lengkap sekali. Ia telah disalinkan ke bahasa Farsi oleh Umar Khayyam dan oleh Co Cheong King ke bahasa China. Malah buku ini amat besar sekali gunanya di istana-istana kerajaan Moghol dengan perantaraan Nasiruddin al-Tusi.

Sind bin Ali, Yahya bin Mansor dan Khalid bin Abdul Malik telah membuat penjelasan-penjelasan yang penting mengenai equinox matahari dan bintang-bintang berekor, juga mengenai cara-cara mengukur cahaya dan sebagainya dari gejala-gejala falak.

Al-Bayruni (1048m) yang pernah disebutkan sebelum ini telah mengemukakan satu teori yang amat penting di waktu itu, iaitu teori peredaran bmi di sekeliling paku alam, begitu juga beliau telah membuat batas-batas yang jelas bagi garisan-garisan bujur dan linbtang.

Umar Khayyan juga telah membuat satu kalendar yang lebih baik dari calendar Georgean yang terkenal itu. Perbezaan yang terdapat dalam kalendar Umar Khayya,…..

Sumbangan Islam Kepada Dunia – M.M.Shariff. Terjemahan Yusoff Zaky Yacob

Ó DrHatta demi ilmu - Malaysia Homeopathy Cyber Library

© Mohamed Hatta Abu Bakar, HMD 2005